غفلت والدین نسبت به رشد جنسی کودکان 2تا7 سال

به گزارش خبرگزاری ایچنا؛ بسیاری از والدین به دلیل تفکرات سنتی که از والدینشان به آنان منتقل شده است خیال می‌کنند باید تمام مسائل جنسی مربوط به کودکشان را پنهان کنند و نسبت به آموزش مسائل جنسی جبهه می‌گیرند اما باید بدانند که آموزش این قبیل مسائل از سوء استفاده جنسی جلوگیری می‌کند.

امروزه مسئله ی کودک در ذهن والدین بسیار بزرگ و ترسناک شده، طوری که والدین حتی از به دنیا آوردن فرزند نیز وحشت زده می شوند درحالی که، نوزادی، نوپایی، کودکی، نونهالی و نوجوانی همگی مراحل رشد انسان هستند که ما به جای این که از آن ها بترسیم باید با آن ها آشنا شویم تا از ثمره ی شیرین زندگی به جای ترسیدن، لذت برد. انسان از جمله پستاندارانی است که نوزادش بخشی از تکاملش را خارج از رحم مادر می گذراند. به همین دلیل شرایط رشد او بسیار مهم است. و والدین به خصوص مادر باید مراحل رشد کودک را بشناسد و بداند که در هر مرحله با فرزند خود چه کار باید کند.

نگاه راهبردی کودک متعادل ، انسان دانشمند و متعالی است. نه فقط دانشمند و دکتر ومهندس. بچه ها باید هم آگاهی کسب کنند و هم دانایی، تا در زندگی معنا داشته باشند و انسان های متعالی شوند.
روانشناسان بر این عقیده هستند که همه کودکان در چهار جنبه : ۱- جسم ۲- روح و روان ۳- شناختی و ۴-عاطفی رشد می‌کنند.

رفع نیازهای جسمی در درجه ی اول قرار دارد. که ما وارد حیطه ی جسم نمی شویم. نیازهای روحی شامل: امنیت، آرامش، تعالی، تغییر، زیبایی و غیره. اولین نیاز روحی بچه ها امنیت است. بچه ها باید احساس امنیت و حمایت داشته باشند. نیازهای شناختی، شامل تحریک حواس پنج گانه است. در کل بچه ها به محرک نیاز دارند. محرک های لمسی، شنوایی، دیداری و چشایی و بویایی. بخش عاطفی شامل احساسات است که دائم به ما اعلام می کند آیا روح و جسم نیازهایشان را گرفته اند یا نه .

پژوهش ها ثابت کرده اند که سه عامل زیر بر رشد کودک تاثیر بسزایی دارد:

1. استعداد: استعداد از مبدأ آفرینش می آید و به همه ی انسان ها یکسان و یکجا داده شده به طوری که ذره ای با هم تفاوت ندارند. استعدادها بالقوه هستند، بالفعل نیستند. ما از زمان لقاح تا مرگ در طول زندگی فرصت داریم که این استعدادها را شکوفا کنیم. رشد یعنی شکوفا کردن استعدادها. اهمیت دوران کودکی در این است که پایه های شکوفایی استعدادهای انسان در ۶سال اول و بعد در ۱۲ سال اول گذاشته می شود تا از بالقوه بودن به بالفعل برسند.

2. خصوصیات: دو بخش هستند: خیر و شر. همه ی ما هردو را داریم. همه ی ما هم وارث خصوصیات خیر یا فضیلت ها هستیم و هم وارث خصوصیات شر یا رذیلت ها هستیم. این نکته اثبات علمی دارد به طوری که ثابت شده اگر هرکاری را یک انسان بتواند انجام دهد پس همه ی انسان ها قادر به انجام آن هستند. همه ی ما بالقوه می توانیم دزد باشیم و همه ی ما بلقوه می توانیم دانشمند باشیم.

3. محیط: محیط است که خصوصیات شر و خیر را کنترل می کند. وقتی خصوصیات خیر شکوفا شوند کمک می کنند که استعدادها نیز شکوفا شوند. در فرزندپروری کودکان باید در نظر داشت که سرشت و ذات افراد را نمی توان تغییر داد اما می توان صفاتی را که در تمایل با محیط هستند را تعدیل کرد. یعنی شدت آنها را افزایش یا کاهش داد یا آنها را تحت کنترل در آورد. بدیهی است که نباید افراد را به علت خصوصیان ارثی که دارند مورد سرزنش قرار داد. والدین باید بیاموزند به جای ایجاد احساس گناه در خود و دیگران به دلیل خصوصیات مزاجی نامطلوبی که در فرزندشان می بینند، توان خود را صرف تغییرات محیطی مثبتی کنند که می تواند وضعیت فرزندشان را بهبود بخشد.

کمک به رشد استعداد کودک

در سنین خیلی کم، با استفاده از محرک های محیطی می توان به رشد استعداد کودک کمک کرد تا محیط پیرامونش را بهتر ارزیابی کند. برای مثال، می توان به اسباب بازی های متحرک، که بالای تخت کودک متصل می شوند، اشاره کرد. آینه مخصوص نوزاد به او کمک می کند به مفهوم خود به عنوان موجودی مجزا از مادر، دسترسی پیدا کند.

با این محرک ها مهارت های حرکتی، ذهنی و شناختی ، تقویت و تعامل با محیط و انسان ها بیشتر خواهد شد و هوش و استعداد کودک پرورش می یابد. علاوه بر ان، ارتباط انسانی، سخن گفتن با کودک و تماس پوستی با او به رشد هیجانی و ایجاد احساس امنیت کمک می کند. به همین دلیل، کودکانی که در مراکز شبانه روزی زندگی می کنند، چون مراقبان ثابت و تعامل چندانی با دیگران، به خصوص بزرگ ترها ندارند، از نظر رشد ذهنی و شناختی کاملا با بچه هایی که در خانه زندگی می کنند، متفاوت هستند.

داشتن ارتباط قوی عاطفی، به بچه ها کمک می کند احساس امنیت و اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنند و بتوانند محیط را جستجو کنند، چیزهای جدید بیابند و از همان یافته ها استفاده کنند تا توانایی و استعدادشان افزایش یابد.

رفتارهای جنسی کودکان

کودکان از حدود سن 2 سالگی جنسیت خود را شناخته ومیتوانند به وضوح تشخیص دهند که دختر هستند یا ﭘسر.از سن 5سالگی کودک متوجه این مساله می شود که جنسیت او بعنوان یک دختر یا ﭘسر، ثابت وتا همیشه غیرقابل تغییر است واین ان چیزی است که تحت عنوان تثبیت یا ثبات جنسیت از ان نام برده می شود. در همین محدوده سنی ( 5-3سالگی ) است که دوره ادیپال کودک شکل میگیرد.

دوره ای که درآن رفتارهایی ازکودک بروز می کند که بیشتر جنبه جنسی دارد.در این دوره، کودک ممکن است نسبت به والد همجنس خود حالتی متخاصم و برعکس نسبت به والد غیر همجنس خود، حالتی اغواگرانه داشته باشد که همه این رفتارها دراین حیطه سنی کاملا نرمال و جزئی از سیر رشد جنسی کودک است.

زمانی که کودکان دنیای بیرون خودراکشف می کنند، نسبت به اعضای خصوصی بدن همجنس خود وجنس مخالف نیز طبیعتا کنجکاو می شوند. اگر کودکی خواهر یا برادر نداشته باشد یا درروند زندگی خانوادگی فرصت دیدن اندام برهنه جنس مخالف رانداشته باشداین کنجکاوی دروی تشدید می شود.این کنجکاوی جنسی در کودکان طبیعی است ودر این زمان است که والدین متوجه این مساله میشوند که، باید حدودی رابرای رفتارهای فرزند خود تعیین کنند تا وی بداند که از نظراجتماعی کدامیک ازرفتارهای وی درخصوص مسایل جنسی قابل قبول است.

کنجکاوی جنسی در غالب بازی

کودکان دربازیهای عادی خود ازفرصت استفاده کرده وخود را به نوعی به کودکان همجنس یاغیر همجنس خود نزدیک میکنند، تا شکل بدن آنها راکشف کنند. دکتر بازی نمونه بارز این بازی است. چراکه بیشتر کودکان این تجربه را دارند که وقتی نزد بزشک می روند آنها رامعاینه میکند و قسمتهای مختلف بدنشان رامیبیند ولمس میکند. نکته مهمی که والدین باید ازآن اگاه باشند این است که کودکان از سرکنجکاوی دست به بازیهای جنسی میزنند واین امری طبیعی است.

اگردیدید فرزندتان درحضور کودک دیگری برهنه شده است دراین زمان عکس العمل شما بسیارمهم است و بر احساسی که فرزندتان درآینده نسبت به بدن خود واعضای خصوصی آن پیدا خواهدکرد، تاثیربسیار شگرفی خواهد گذاشت. دراین موارد خونسردی خودراکاملا حفظ کرده وهول نشوید.نه اوراسرزنش ونه تنبیه کنید.مهمترین کاری که باید بکنید این است که برای رفتارجنسی مناسب وی در آینده حدومرزی تعیین کنید.

موضوع مهم دیگری که باید به ان ﭘرداخته شود مساله حساس تعیین حدومرز جنسی برای کودکان است. بعنوان مثال اگر شما متوجه شوید که ﭘسر 5ساله شما که با همبازی خود در اتاق مشغول بازی است، بیش از حد ساکت هستند هنگامی که وارد اتاقشان میشوید میبینید که ازکمر به ﭘایین برهنه شده اند چه عکس العملی از خود نشان میدهید؟ اکثر والدین ممکن است درچنین موقعی احساس تنش کنند ولی، اگر از قبل خود را آماده کرده باشید میتوانید لااقل آرامش ظاهری خودرا حفظ کنید.

هرگز سر کودک داد نزنید و او را سرزنش نکنید بلکه در این زمان است که باید برای آنها در خانه حد و مرز تعیین کنید. مثلا با گفتن این جمله که: ” لباسهایتان را بپوشید، بدن شما خصوصی است و نباید درخانه کس دیگری لباست را دربیاوری یا بیایید یک سرگرمی برایتان ﭘیدا کنم. خانواده ها میتوانند ازچنین موقعیتهایی برای آموزش فرزندان خود استفاده کنند.

حد و حدود مورد قبول جنسی را برای فرزندتان توضیح دهید ولی او را با توضیحات اضافه گیج و متحیر نکنید تا دچار احساس گناه نشود واعتمادش را نسبت به شما ازدست ندهد. اگر دیدید که بچه ها بازهم به دکتر بازی خود ادامه میدهند شاید نشانه این باشد که کنجکاویشان هنوز ارضا نشده است. فرصتی را برایش بگذارید و اطلاعات اساسی را با او مرور کنید.

با او درباره شکل بدن صحبت کنید و اعضای مختلف بدن را یک به یک برای او نام ببرید. اغلب بچه های این گروه سنی با این توضیحات راضی می شوند. اما، اگر فرزندتان باز هم سوالی داشت به او بی درنگ ﭘاسخ دهید. هرگز ﭘاسخ خودرا به تاخیر نیاندازید.

ممکن است کودک شما بعد از این اتفاق، ( بازیهای جنسی بین کودکان ) نخواست به حرف شما گوش دهد و یا نسبت به حرف زدن با شما بی میل باشد باید به این نکته توجه کنید که، این مساله کاملا طبیعی است که کودکان زمانی که می خواهند درمورد موضوعات با محتوای جنسی صحبت کنند خجالت بکشند.

بویژه اگر احساس کنند که کار اشتباهی انجام داده اند. دربرخی موارد کودک ممکن است بلد نباشد چگونه سردرگمی خود ناشی ازچنین موضوعاتی را از طریق کلامی بازگو کند. به احساسات شکننده فرزند خود احترام بگذارید و این را بدانید که چه به شما توجه نشان دهد چه نشان ندهد، نقش شما این است که حتما اطلاعات مربوط را در اختیار او قرار بدهید.

اگر از گوش دادن به شما امتناع میکند یا از پیش شما می رود به او بگویید برایش کتابی می گذارید که اگر خواست می تواند به ان نگاهی بیاندازد. کودکان بزرگتر بیشتر این روش را می ﭙسندند مخصوصا وقتی میخواهید درباره جنس مخالف به انها اموزش دهید. به فرزندتان فرصت دهید و فضای خصوصی لازم را در اختیار او قرار دهید تا بتواند این اطلاعات را هضم کند. بعد از چند روزبا لحنی جدی ببرسید که ایا به کتاب و اطلاعاتی که در اختیارش قرارداده اید نگاه کرده و آیا سوالی دارد.

همان طور که ذکر شد، این کنجکاوی امری عادی است ولی در موارد زیر توصیه میشود، پدر و مادرها مساله را جدی بگیرند و به یک متخصص مراجعه کنند:

1. اگر کودکی برخلاف میل خود و به اجبار در چنین موقعیتی قرار گرفته باشد
2. اگر فاصله سنی بین بچه هایی که با هم برهنه شده اند بیش ازچهارتا ﭘنج سال باشد چرا که درچنین شرایطی بچه بزرگتر میتواند باقدرت بیشترخود از بچه کوچکترسوءاستفاده کند
3. گر احساس میکنید که کودک شما گوشه گیرشده و یا زیاد گریه می کند و یا رفتارش بعد از این اتفاق بطور چشمگیری عوض شده است.

نکته مهم دیگری که باید در خاتمه این بحث به ان ﭘرداخت، این است که، کودکان همانند بالغین موجودات جنسی اند ولی هنوز مانند انها ظرفیت درک ﭙیچیدگی مسایل جنسی و بیان احساسات شدید جنسی را ندارند و ممکن است از دیدن بدن برهنه افراد بالغ چه همجنس و چه جنس مخالف به هیجان بیایند یا سردرگم شوند . لذا توجه به این نکته ضروریست که اگر با کودک جنس مخالف خودتان حمام می کنید و او آنقدر به بدن برهنه شما خیره شده که احساس ناراحتی میکنید وقت آن رسیده که هردو حدود خود راحفظ کنید و شایسته است که بدن خود را بپوشانید./

یادداشت دکتر مجتبی حبیبی عسگرآبادی استادیار دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان (انستیتو روانپزشکی تهران)

همچنین ببینید

تنبیه وضعیت روانی کودکان را به خطر می‌اندازد

به گزارش خبرگزاری ایچنا؛ ما اغلب هنگام بحران، ظرفیت واقع بینی خود را از دست …